Λένα Μαντά – Μια ζωή σε πόλεμο

Share Button

31 Οκτωβρίου 2016, λίγο πριν εκείνη η δύσκολη χρονιά ρίξει την αυλαία του τέλους σε ένα έργο που φιλοδώρησε τους άμεσα εμπλεκομένους-πρωταγωνιστές με αγωνίες, δάκρυα, απελπισία, αλλά και δάκρυα χαράς και ελπίδα, κάπου διάβασα ότι ο ομφάλιος λώρος δεν κόβεται ποτέ…

31 Οκτωβρίου 2016… κόπηκε… Η μητέρα μου, ύστερα από μια σύντομη, αλλά εξαιρετικά επώδυνη περίοδο που πέρασε στο κρεβάτι, λιώνοντας στην κυριολεξία, έφυγε και ο κόσμος άλλαξε… Το σύμπαν εντός μου ανατράπηκε. Διαφοροποιήθηκαν οι γεύσεις, τ’ αρώματα, τα χρώματα· και όλα αυτά αναπάντεχα.

Η σχέση μου μαζί της θυελλώδης από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Ενδόμυχα τη θαύμαζα αλλά και τη μισούσα, μ’ εκείνο το μίσος που διχάζει, γιατί δεν ξέρεις πού αρχίζει η αγάπη και πού τελειώνει, πριν εμπλακεί το μίσος, για να επανέλθει πάλι ο θαυμασμός και όλα αυτά να σε αφήνουν σε απόλυτη σύγχυση. Ο λαός ίσως έχει εκφράσει πολύ καλύτερα αυτή την περίεργη κατάσταση: «Εμείς μαζί δεν κάνουμε και χώρια δεν μπορούμε…»

Λίγο πριν πεθάνει, είχα ήδη αποφασίσει ότι το επόμενο βιβλίο μου θα ήταν για εκείνη, προερχόμενο από εκείνη… Όταν πέθανε, το μετάνιωσα· αλλά, ως συνήθως, όταν κάτι εισβάλλει στο μυαλό μου, δύσκολα έως ποτέ δε βγαίνει! Ούτε και τώρα ακόμη, που γράφω αυτές τις γραμμές, δεν έχω ιδέα αν θα καταφέρω να το ολοκληρώσω. Είναι η πρώτη φορά στη ζωή μου που γράφω εν θερμώ και δεν ξέρω αν θα μου είναι εύκολο ν’ αποστασιοποιηθώ ή θα καταλήξω σ’ ένα ημερολόγιο καταγραφής γεγονότων. Θα δείξει…

 

 

Το σίγουρο είναι ότι δε σκοπεύω να γράψω αγιογραφία. Η μητέρα μου ήταν μια έντονη προσωπικότητα, πολύ σκληρή, γεμάτη πείσμα και εγωισμό, και οι άνθρωποι αυτοί είναι σίγουρο ότι κάνουν λάθη. Πολλά από αυτά τα κουβάλησα μια ζωή, τα κουβαλάω ακόμη και θα μείνουν μέσα μου μέχρι να πεθάνω. Γι’ αυτό και όταν έφερα στον κόσμο την κόρη μου, πήρα βαρύ όρκο ν’ αποφύγω επαναλήψεις παρόμοιων λαθών στη διαπαιδαγώγησή της. Το τραγικό είναι ότι σίγουρα έκανα άλλα λάθη για τα οποία θα κριθώ κι εγώ όταν έρθει η ώρα.

Στο βιβλίο της Πένυς Παπαδάκη Οι κόρες της αυγής πρωτοδιάβασα μια φράση που χαράχτηκε μέσα μου γιατί με άγγιζε όσο τίποτα: «Τα παιδιά όταν είναι μικρά μας αγαπούν. Όταν μεγαλώσουν, μας κρίνουν, κι αν είμαστε τυχεροί, καμιά φορά μάς συγχωρούν». Αν τη συγχώρεσα; Δεν ξέρω… Δεν είμαι σε θέση να πω με βεβαιότητα αν κατάφερα να συγχωρήσω κανέναν από τους δύο γονείς μου για παραλείψεις, λόγια που δεν ειπώθηκαν, συναισθήματα που δε μοιράστηκαν, χάδια που δε δόθηκαν ή την απόρριψη που ένιωσα σε τρυφερή ηλικία και από τους δύο.

Να που συμβαίνει τελικά αυτό που φοβόμουν… Ακόμη δεν άρχισα και κατέληξα να γράφω, αντί για πρόλογο, ημερολόγιο. Πίσω στο βιβλίο, λοιπόν, για να σας δώσω ζωτικές πληροφορίες που θα σας βοηθήσουν να κατανοήσετε αυτά που πρόκειται να διαβάσετε.

Θα ξεκινήσω να το γράφω από το σημείο που εγώ θεωρώ ότι αρχίζουν όλα: Όταν με πήρε από το χέρι και φύγαμε, αποφασισμένη να χωρίσει. Εξάλλου, τα παιδικά της χρόνια λίγο πολύ υπάρχουν στην ατίθαση Θεανώ και δεν έχει νόημα να επαναλάβω τα κατορθώματά της στο σπίτι και στο σχολείο, όσο της επέτρεψαν να πάει φυσικά. Ο γάμος της με τον πατέρα μου θα έχει ολόκληρο κεφάλαιο δικό του, γιατί εκεί υπάρχουν σημαντικά στοιχεία για την εξέλιξη της ηρωίδας μου…

Ναι, πρέπει να το επισημάνω αυτό. Από τη στιγμή που θα ξεκινήσω να γράφω, δε θα υπάρχει η μητέρα μου. Δεν πρέπει για κανέναν λόγο. Διαφορετικά, όπως έχω πει πολλές φορές, το μυαλό μπλοκάρει στις βιογραφίες… Πολύ, δε, περισσότερο όταν πρόκειται για τη γυναίκα που μ’ έφερε στον κόσμο. Γι’ αυτό θ’ αναζητήσω ένα διαφορετικό όνομα για εκείνη, πράγμα που ήδη φαντάζει πολύ δύσκολο. Κανένας από τους ήρωές μου δε θα έχει το πραγματικό του όνομα. Ούτε καν εγώ… Έχω σκοπό να κρατήσω αναλλοίωτες τις περιοχές όπου έζησε και ζήσαμε, χαρακτήρες, καταστάσεις, αλλά όχι ονόματα.

 

 

Ο τίτλος, τώρα, κανονικά θα έπρεπε να είναι: Μέσα απ’ τα μάτια μου, για να προειδοποιήσει, δεδομένου ότι η ιστορία θα βγει μέσα από το δικό μου πρίσμα. Κάποια γεγονότα τα έζησα, κάποια τα άκουσα ή και σαν παιδί τα… κρυφάκουσα. Υπάρχουν όμως και άλλα που… έγιναν; Μπορεί ναι, μπορεί και όχι! Ποιος ξέρει τι θα συμβεί όταν η συγγραφέας πάρει τη σκυτάλη κλείνοντας την κόρη στην απομόνωση;

Τελικά κατέληξα σε αυτόν που διαβάζετε: Ζωή σε ­πόλεμο. Ίσως γιατί η μητέρα μου ήταν σε πόλεμο με όλους. Από τότε που γεννήθηκε και ό,τι κατακτήθηκε ήταν αποτέλεσμα σκληρών μαχών, πάντοτε αιματηρών. Δεν ξέρω αν κέρδισε περισσότερα απ’ όσα έχασε… Προς το τέλος, όταν μιλούσαμε, κατάλαβα ότι είχε μετανιώσει για πολλούς από τους χειρισμούς της, κυρίως μέσα στον γάμο της. Το μεγαλύτερο παράσημο που πήρα ποτέ από εκείνην ήταν η ομολογία της κάποτε: «Βλέποντας εσένα και ζώντας τον γάμο σου, κατάλαβα γιατί χώρισα εγώ…» Εστιάζω στον γάμο της, επειδή πιστεύω ότι από εκεί άρχισαν όλα και κυρίως η αλλαγή του χαρακτήρα της. Δεν υποτιμώ όσα πέρασε στη ζωή της από εκεί και μετά, ωστόσο για ένα είμαι σίγουρη: δε θα μπορούσε να αντιδράσει αλλιώς. Έτσι ήταν η μητέρα μου και ένα κομμάτι μου υποκλίνεται με σεβασμό μπροστά στις πράξεις της, την ίδια στιγμή που ένα άλλο τις κατακρίνει και θυμώνει με τις επιλογές της.

Τέλος, δεν ξέρω αν μέσα από αυτή την αφήγηση-μυθιστόρημα κάποιοι από τους οικείους μου θεωρήσουν ότι θίγονται. Είναι πιθανόν. Τα διαφορετικά ονόματα τους προστατεύουν κι εκείνοι ας αποδώσουν όσα δεν τους αρέσουν σε προϊόντα μυθοπλασίας· δικής μου ή και της μητέρας μου.

Σας ξεκαθαρίζω, για να είμαι εντάξει απέναντί σας, πως αυτό θα είναι ένα διαφορετικό βιβλίο. Το δικό μου ταξίδι αυτή τη φορά θα είναι επώδυνο όπως μια ψυχοθεραπεία. Θα χρειαστεί ν’ ανατρέξω σε χρόνια της ζωής μου που έχω παλέψει σκληρά για να θάψω. Θα επιστρέψω σε μνήμες, που, μόλις τις πλησιάσω, ξέρω ότι θ’ αρχίσουν πάλι να αιμορραγούν. Θα ζωντανέψω γεγονότα που εξαιτίας ή χάρη σε αυτά έγινα ό,τι είμαι σήμερα. Εσείς ελπίζω να το βρείτε ενδιαφέρον…

Λίγα λόγια για το βιβλίο ΖΩΗ ΣΕ ΠΟΛΕΜΟ

Φραντζέσκα, η ηρωίδα μου…

Αθηνά, η μητέρα μου…

Ζωή σε πόλεμο, η ζωή της…

Η ιστορία της, η διαδρομή της, οι επιλογές της, η σχέση μας και τα δεκαεννιά χρόνια που έμεινα μαζί της. Σε πόλεμο με όλους η μητέρα μου. Μ’ εμένα, με τους φίλους της, με τους δικούς της, με την ίδια τη ζωή τελικά…

Μαζί με την ιστορία της και τα δικά μου παιδικά και εφηβικά χρόνια. Λόγια που δεν ειπώθηκαν, παραλείψεις, πράξεις που πλήγωσαν, χαμένες αγκαλιές και δάκρυα. Όλα μέσα σε τούτες τις σελίδες, που εκτός από βιογραφία έγιναν κι ένα επίπονο ταξίδι στο δικό μου χθες, στην αφετηρία μου…

Share Button

The Author

Λένα Μαντά

Η ΛΕΝΑ ΜΑΝΤΑ γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη αλλά ήρθε στην Ελλάδα σε μικρή ηλικία. Σπούδασε νηπιαγωγός χωρίς ποτέ να θελήσει να ασκήσει το συγκεκριμένο επάγγελμα. Επί τρία χρόνια είχε δικό της θίασο κουκλοθέατρου, με έργα δικής της συγγραφής. Έχει δημοσιεύσει άρθρα σε τοπικές εφημερίδες και για δύο χρόνια διετέλεσε διευθύντρια προγράμματος σε ραδιοφωνικό σταθμό των βορείων προαστίων. Είναι παντρεμένη, έχει δύο παιδιά και μένει μόνιμα στο Καπανδρίτι. Βραβεύτηκε «Συγγραφέας της Χρονιάς» το 2009 και το 2011 από το περιοδικό Life & Style. To βιβλίo της ΘΕΑΝΩ, Η ΛΥΚΑΙΝΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ έχει μεταφραστεί και στα τουρκικά, ενώ το μυθιστόρημά της ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΔΙΠΛΑ ΣΤΟ ΠΟΤΑΜΙ κυκλοφορεί στα αλβανικά, στα ιταλικά και στα ισπανικά, ενώ σύντομα θα εκδοθεί και στα αγγλικά. Το ΕΡΩΤΑΣ ΣΑΝ ΒΡΟΧΗ κυκλοφορεί στα αλβανικά, ενώ το ΒΑΛΣ ΜΕ ΔΩΔΕΚΑ ΘΕΟΥΣ, που έγινε τηλεοπτική σειρά στην Κύπρο και την Ελλάδα, έχει μεταφραστεί στα κινεζικά και στα βουλγαρικά. Τέλος, το ΗΤΑΝ ΕΝΑΣ ΚΑΦΕΣ ΣΤΗ ΧΟΒΟΛΗ έχει κυκλοφορήσει στα αλβανικά. Τα βιβλία της έχουν πουλήσει περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο αντίτυπα. Από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ έχουν εκδοθεί δεκατρία μυθιστορήματά της, καθώς και δύο συλλογές διηγημάτων.