Χρονικά μιας ρευστής κοινωνίας – το τελευταίο εισαγωγικό σημείωμα του Ουμπέρτο Έκο

eco-xroniko-mias-reustis-koinwnias
Share Button

Ξεκίνησα τη στήλη Le Bustine di Minerva στο Espresso το 1985· ήταν για πολύ καιρό εβδομαδιαία και μετά δεκαπενθήμερη. Όπως υπενθύμιζα στην αρχή, τα φακελάκια με τα σπίρτα Minerva είχαν στο εσωτερικό τους δυο κενούς χώρους για να μπορείς να κρατάς σημειώσεις, κι αυτόν ακριβώς τον σκοπό είχαν οι παρεμβάσεις μου: να είναι σύντομες σημειώσεις και σκέψεις για ό,τι σκόρπιο μου περνούσε από το μυαλό – συνήθως πήγαζε από την επικαιρότητα, αλλά όχι μόνο, μιας και θεωρούσα επικαιρότητα ακόμα και το γεγονός ότι ένα βράδυ μου ’ρθε η διάθεση να διαβάσω, τι να πω, μια σελίδα του Ηρόδοτου, ένα παραμύθι των Γκριμ ή ένα κόμικς του Ποπάι. Πολλές από τις Bustine τις είχα περιλάβει στο Δεύτερο ελάχιστο ημερολόγιό μου του 1992, ένας σημαντικός αριθμός εμφανίστηκε στο La Bustina di Minerva που βασιζόταν σ’ εκείνες που είχαν δημοσιευτεί μέχρι την αρχή του 2000, άλλες πάλι εντάχθηκαν στο Με το βήμα του κάβουρα του 2006.

Από το 2000 ως το 2015 όμως, υπολογίζοντας είκοσι έξι Bustine τον χρόνο, είχα γράψει πάνω από τετρακόσιες και θεώρησα ότι αρκετές απ’ αυτές μπορούσαν ακόμα να επανεμφανιστούν. Νομίζω ότι όλες (ή σχεδόν όλες) αυτές που συνέλεξα σε τούτο το βιβλίο μπορούν να εννοηθούν σαν σκέψεις πάνω στα φαινόμενα της «ρευστής κοινωνίας» μας, για την οποία μιλώ σε μία από τις πιο πρόσφατες Bustine, βάζοντάς τη στην αρχή της σειράς.

Μολονότι αφαίρεσα πολλές επαναλήψεις, ίσως να παραμένουν ορισμένες, μιας και μερικά φαινόμενα επαναλήφθηκαν με ανησυχητική κανονικότητα μέσα σ’ αυτά τα δεκαπέντε χρόνια, επιβάλλοντας την επιστροφή και την επιμονή σε ορισμένα θέματα που παρέμεναν ενοχλητικά επίκαιρα.

Μια κουβέντα για τον τίτλο. Η φράση είναι προφανώς από τον Δάντη («Pape Satàn, pape Satàn aleppe», Κόλαση, VII, 1) αλλά, ως γνωστόν, παρόλο που στρατιές ολόκληρες σχολιαστών προσπάθησαν να βρουν νόημα σ’ αυτό τον στίχο, το μεγαλύτερο μέρος τους θεωρεί ότι δεν έχει κανένα συγκεκριμένο νόημα. Εν πάση περιπτώσει, αυτές οι λέξεις από τα χείλη του Πλούτωνα μπερδεύουν τις ιδέες και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για οποιαδήποτε ζαβολιά. Μου φάνηκε λοιπόν βολικό να τις βάλω ως τίτλο ετούτης της συλλογής που, όχι τόσο από σφάλμα δικό μου αλλά από σφάλμα των καιρών μας, είναι ασύνδετη, πάει – όπως θα έλεγαν οι Γάλλοι– από τον πετεινό στον γάιδαρο και αναλογίζεται τη ρευστή φύση αυτών των δεκαπέντε χρόνων.

Share Button

The Author

Ουμπέρτο Έκο

Ο ΟΥΜΠΕΡΤΟ ΕΚΟ (1932-2016) γεννήθηκε στην Αλεσάντρια του Πιεμόντε. Αν και αρχικά παρακολούθησε σπουδές Νομικής, εγκατέλειψε αυτό τον τομέα και ακολούθησε σπουδές Μεσαιωνικής Φιλοσοφίας και Λογοτεχνίας. Από το 1962 ως το τέλος του 1970 ο Έκο ανέπτυξε τη δική του θεωρία στη Σημειολογία. Το 1965 εξελέγη καθηγητής Οπτικών Επικοινωνιών στη Φλωρεντία και το 1966 καθηγητής της Σημειολογίας στο Μιλάνο. Το 1971 το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια του προσέφερε τη θέση του τακτικού καθηγητή της Σημειολογίας και το 1974 ο Έκο οργάνωσε τον Διεθνή Σύνδεσμο Σημειολογικών Μελετών. Από το 1975 είχε την έδρα του Καθηγητή Σημειωτικής στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια, ενώ από το 1988 ήταν πρόεδρος του Διεθνούς Κέντρου Μελετών Σημειωτικής στο Πανεπιστήμιο του Σαν Μαρίνο. Μέσα στη δεκαετία του ’70, άρχισε να γράφει τα μυθιστορήματά του, κάνοντας την αρχή με ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΡΟΔΟΥ, που τιμήθηκε με το βραβείο Strega το 1981 και το Médicis Étranger το 1982, ενώ πούλησε εκατομμύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσμο. Ο Έκο περνούσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του με τη γυναίκα του και τα δύο παιδιά τους ανάμεσα στο σπίτι του στο Μιλάνο (ένα διαμέρισμα-λαβύρινθο με μια βιβλιοθήκη 30.000 βιβλίων) και στο εξοχικό του στο Ρίμινι. Από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ κυκλοφορούν τα μυθιστορήματα ΤΟ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΠΡΑΓΑΣ και ΦΥΛΛΟ ΜΗΔΕΝ, η συλλογή κειμένων του ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΕΧΘΡΟ, καθώς και επανεκδόσεις των σημαντικότερων έργων του.