Τα νέα από το ταξίδι μου στην Πόλη

poli_kalpouzos8
Share Button

Η συγκίνηση, η ομορφιά, ο ενθουσιασμός, το παράπονο, οι μεγάλες αντιθέσεις, τα χρώματα, οι μυρουδιές, η άναρχη οικοδομική άλωση, η καλαισθησία, το κακόγουστο, οι ζεστοί και φιλόξενοι άνθρωποι, όλα σμίγουν με έναν παράξενο και γοητευτικό τρόπο στην Πόλη. Το καταστάλαγμα είναι ότι σε κερδίζει απόλυτα και, φεύγοντας, τη νοσταλγείς αθεράπευτα.

Οι πρώτες δύο μέρες πέρασαν στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου στο Μπουγιούκ Τσεκμετζέ, μία ώρα από το κέντρο της Κωνσταντινούπολης με τα λεωφορεία-μετρό (metro bus). Μέγα πλήθος κατέκλυζε τον τεράστιο εκθεσιακό χώρο, με τις νέες και τους νέους να αποτελούν την πλειονότητα, ενώ πάμπολλες ήταν και οι οικογένειες μεταξύ των επισκεπτών. Αξιοπρόσεκτο γεγονός οι επωνυμίες πολλών τουρκικών εκδοτικών οίκων: «Πήγασος», «Έψιλον», «Όλυμπος», «Άλφα», «Άρτεμις», «Ίκαρος», «Δαίδαλος», «Καλυψώ», «Ωμέγα» κτλ. Έτερο αξιοπερίεργο γεγονός οι χιλιάδες των αναγνωστών που έσπευδαν για υπογραφές σε ορισμένους συγγραφείς (με αδιαφιλονίκητη πρώτη σε δημοφιλία την Αμερικανίδα Σάρα Τζίο). Μπορεί να περίμεναν στις ουρές τέσσερις και πέντε ώρες ώσπου να τους υπογράψει το νέο της βιβλίο.

poli_kalpouzos7Σε ό,τι με αφορά, έζησα συγκινητικές στιγμές όταν αρκετοί Τούρκοι αναγνώστες με επισκέφθηκαν
στο περίπτερο του εκδοτικού οίκου Pena για συζήτηση και υπογραφές του μυθιστορήματος Ιμαρέτ, που κυκλοφορεί στα τουρκικά. Πολλοί ήρθαν έπειτα από πρόσκληση και παρακίνηση Ελλήνων φίλων τους. Συγκινητική και η στιγμή όταν με επισκέφθηκαν πέντε άτομα από τον σύλλογο ανταλλαγέντων μουσουλμάνων από τα Βαλκάνια και συζητήσαμε επί μακρόν. Ως επιστέγασμα κρατάω τη φράση μιας αναγνώστριας: «Ευτυχώς, υπάρχουν κάποιοι στην Ελλάδα που μας αγαπάνε».

Η συνέχεια, στο πλαίσιο της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου, ήταν η ομιλία μου στην αίθουσα Καραντενίζ (Μαύρη Θάλασσα), με θέμα: «Ιστορικό μυθιστόρημα, γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων». Η ομιλία έγινε στα ελληνικά, και μετέφραζε ο Χαρούν Ομέρ Ταρχάν. Ξεκινήσαμε με ένα τραγούδι, το Αμάν Μέμο, που αναφέρεται και στο Ιμαρέτ, ενώ η εκδήλωση, την οποία παρακολούθησαν περί τα 400 άτομα, έκλεισε πάλι με τραγούδια σε τουρκικούς και ελληνικούς στίχους. Στο μουσικό μέρος, με αφιλοκερδή συμμετοχή, η Μεχτάπ Ντεμίρ, η Κατερίνα Παπαδοπούλου, ο Γιώργος Μαρινάκης και ο Χρήστος Ψωμιάδης. Όλοι εξαιρετικοί! Συγχρόνως, μαζί με τα τραγούδια προβάλλονταν εικόνες από την παλιά Άρτα, ενώ διαβάσαμε και αποσπάσματα από το Ιμαρέτ και στις δύο γλώσσες.


poli_kalpouzos6Η επόμενη μέρα
με βρήκε στο Σταυροδρόμι ή Πέραν ή Μπέγιογλου, προσκεκλημένο από το Ζωγράφειο Λύκειο. Ο Γιάννης Δεμιρτζόγλου, ο διευθυντής του ιστορικού ελληνικού σχολείου, όπως κι όλοι οι καθηγητές αποδείχθηκαν μια ζεστή αγκαλιά, η οποία μεγάλωσε ακόμα πιο πολύ όταν μίλησα στους μαθητές και στη συνέχεια ανοίξαμε έναν όμορφο και δημιουργικό διάλογο. Η συγκίνησή μου χτύπησε κόκκινο. Βεβαίως σιγόκαιγε και το παράπονο, μιας και πλέον στο σχολείο φοιτούν μόνο 40-45 μαθητές (δημοτικό, γυμνάσιο, λύκειο).


Την Τρίτη
με περίμενε μια εξίσου συγκινητική μέρα, καθώς ήμουν καλεσμένος στη Μεγάλη του Γένους Σχολή στο Φανάρι. Η πρωτοβουλία ανήκε στον φιλόλογο Γιάννη Γιγουρτσή, ο οποίος ζει εδώ και 8 χρόνια στην Πόλη. Πρόκειται για ένα σχολείο που αποτελεί τη συνέχεια της Μεγάλης Βυζαντινής Σχολής και λειτούργησε στην Ξηροκρήνη (Κουρούτσεσμε) και στο Φανάρι σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Ύστερα, παρέα με τη φίλη Κατερίνα Παπαδοπούλου, φτάσαμε ως το καφέ Pierre Loti, πέρα από το Εγιούπ, στην αρχή του Κεράτιου Κόλπου, και στο ομώνυμο ύψωμα. Η ομίχλη που σκέπαζε την Πόλη μετρίαζε εν μέρει την ομορφιά του τοπίου. Κατόπιν επισκεφθήκαμε το Καπαλί Τσαρσί, το Μισίρ Τσαρσί και τον Γαλατά, περπατήσαμε στη Μεγάλη Οδό του Πέραν (τη σημερινή Ιστικλάλ) κτλ.

Είχα πέντε χρόνια να επισκεφθώ την Πόλη, αλλά ένιωθα σαν να ήμουν εκεί μόλις πριν από μία εβδομάδα.

Γενικές διαπιστώσεις:

‒ Οι μαντίλες και οι φερετζέδες αυξήθηκαν κατά πολύ σε σχέση με το προηγούμενο ταξίδι μου στην Πόλη το 2010, στο πλαίσιο της έρευνάς μου για το μυθιστόρημα Άγιοι και δαίμονες, το οποίο, παρεμπιπτόντως, επανακυκλοφορεί στις 19 Νοέμβρη από τις Εκδόσεις Ψυχογιός.

‒ Στο μετρό και στα λεωφορεία συναντάει κανείς αρκετούς να διαβάζουν, ενώ τα νεαρά παιδιά σηκώνονται αμέσως από τις θέσεις τους μόλις μπει ηλικιωμένος.

‒ Μέσα από τις συζητήσεις με φίλους αλλά και τη γενικότερη παρατήρηση προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα των μεγάλων αντιθέσεων ως προς την οικονομική κατάσταση του πληθυσμού. Υπάρχουν οι ζάπλουτοι, η μεσαία τάξη δε διάγει και την καλύτερη εποχή της, και οι εργαζόμενοι περνούν πολύ δύσκολα. Το μέσο μεροκάματο κυμαίνεται περί τα 20 ευρώ, υπάλληλοι, δάσκαλοι και καθηγητές λαμβάνουν περί τα 900 ευρώ τον μήνα, τα ενοίκια είναι δυσανάλογα υψηλά (έως και 500 ευρώ το δυάρι σε μη προνομιούχες περιοχές), οι τιμές των προϊόντων δε συμβαδίζουν με τις χαμηλές αμοιβές. Πολλοί εργάζονται σε δύο δουλειές προκειμένου να ανταποκριθούν στις ανάγκες της επιβίωσης ή συνοικούν και μοιράζονται το ενοίκιο.poli_kalpouzos3_1

‒ Αντικρίζει κανείς παντού τουρκικές σημαίες (ήταν και η επέτειος του θανάτου του Κεμάλ Ατατούρκ), η ανοικοδόμηση βρίσκεται σε έξαρση, η κίνηση στους δρόμους αποτελεί μεγάλο βραχνά, το κάπνισμα απαγορεύεται σε όλους τους κλειστούς χώρους. Έχω την εντύπωση ότι τα τελευταία χρόνια αυξήθηκαν πάρα πολύ οι ανοιχτοί χώροι εστίασης και των καφέ.

‒ Οι νέοι οικονομικοί μετανάστες από την Ελλάδα (παραπάνω από 500, κι όλοι νέοι), σπανίως συγχρωτίζονται με τους εναπομείναντες Έλληνες της Πόλης, τους Ρωμιούς (περίπου 2.000, με τους περισσότερους ηλικιωμένους).

‒ Στην Κωνσταντινούπολη λειτουργούν 3 ελληνικά σχολεία, Ζωγράφειο, Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή και Ζάππειο, όπου φοιτούν τα λιγοστά ελληνόπουλα της Πόλης και παιδιά τουρκόφωνων ορθόδοξων χριστιανών από την περιοχή της Αντιόχειας. Τα τελευταία (αποτελούν και την πλειονότητα) μιλούν μεταξύ τους τουρκικά, ενώ αρκετά από αυτά δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν προφορικά στην ελληνική γλώσσα. Στα εν λόγω σχολεία διδάσκεται μέρος των μαθημάτων στα ελληνικά και μέρος στα τουρκικά (όπως η ιστορία), ενώ οι διευθυντές είναι Έλληνες και υποχρεωτικά οι υποδιευθυντές Τούρκοι.

 

‒ Ως άνθρωποι οι Τούρκοι είναι ζεστοί και φιλόξενοι, λιγότερο φωνακλάδες απ’ ό,τι οι Έλληνες και οδηγούν επικίνδυνα χωρίς να προσέχουν τους πεζούς. Πολλές φορές, παρατηρώντας τις συμπεριφορές και τις νοοτροπίες, νιώθεις ότι ζεις στην αντίστοιχη δεκαετία του 1970-1980 στην Ελλάδα, αν και, στρέφοντας παρέκει το βλέμμα σου, αντικρίζεις ό,τι πιο σύγχρονο υπάρχει.

Τέσσερις μέρες στην Πόλη και με τόσο πολλές υποχρεώσεις είναι πολύ λίγες, ακόμα κι αν φαντάζουν μέσα σου σαν μήνες. Όσοι την έχουν επισκεφθεί ελπίζουν να πραγματοποιήσουν σύντομα το επόμενο ταξίδι, όπως κι εγώ.

Share Button

The Author

Γιάννης Καλπούζος

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΠΟΥΖΟΣ γεννήθηκε στο χωριό Μελάτες της Άρτας το 1960. Έχει γράψει ποιητικές συλλογές, στίχους σε 70 τραγούδια, διηγήματα και μυθιστορήματα. Με την ποιητική συλλογή Έρωτας νυν και αεί ήταν υποψήφιος στη βραχεία λίστα για το Κρατικό Βραβείο Ποίησης 2008, ενώ το 2009 τιμήθηκε με το Βραβείο Αναγνωστών του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (Ε.ΚΕ.ΒΙ.) για το μυθιστόρημά του ΙΜΑΡΕΤ. Από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ κυκλοφορούν επίσης τα μυθιστορήματά του Ο,ΤΙ ΑΓΑΠΩ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΟ ΣΟΥ, ΣΑΟΣ. ΠΑΝΤΟΜΙΜΑ ΦΑΝΤΑΣΜΑΤΩΝ, ΙΜΑΡΕΤ: ΣΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΡΟΛΟΓΙΟΥ, ΑΓΙΟΙ ΚΑΙ ΔΑΙΜΟΝΕΣ, ΣΕΡΡΑ. Η ΨΥΧΗ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ καθώς και τα νεανικά μυθιστορήματα ΙΜΑΡΕΤ 1 – ΟΙ ΔΥΟ ΦΙΛΟΙ ΚΑΙ Ο ΠΑΠΠΟΥΣ ΙΣΜΑΗΛ και ΙΜΑΡΕΤ 2 - ΦΑΡΣΕΣ, ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΟΝΕΙΡΑ.