ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ. Πώς γράφουμε ένα μυθιστόρημα και τι πρέπει να αποφεύγουμε σε 50 κανόνες

odhgos-suggrafis
Share Button

Από τον πρόλογο του βιβλίου ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ.

Το γράψιμο –όπως κάθε άλλη τέχνη– διδάσκεται. Έχει κανόνες, μυστικά, τεχνικές και κόλπα που μπορεί (και πρέπει) να τα μάθει κανείς. Ως προς αυτό, δεν διαφέρει από οποιαδήποτε άλλη κοινωνική δραστηριότητα του ανθρώπου και, ξαναλέω, από οποιαδήποτε άλλη τέχνη, κι ας πιστεύουν πολλοί (κυρίως: συγγραφείς) το αντίθετο. Ο χορός διδάσκεται, ο κινηματογράφος διδάσκεται, η ζωγραφική διδάσκεται, το οριγκάμι διδάσκεται. Κανείς δε γεννήθηκε καλλιτέχνης του οριγκάμι. Το ίδιο ισχύει και για το γράψιμο. Διδάσκεται.

Το γράψιμο δεν είναι εκ Θεού, ούτε εκπορεύεται από κάποια Μούσα, ούτε κυλά μέσα από ένα μυστικό χάσμα στο μυαλό ή στην καρδιά μας, κι ας χρειάζονται και αυτά τα δύο – κι ας χρειάζονται πολύ, και έντονα, και το μυαλό και η καρδιά (αλλά κυρίως το μυαλό). Κατά κύριο και πρωτεύοντα λόγο, το γράψιμο είναι μια τεχνική διαδικασία που απαιτεί σχολαστική ενασχόληση εκ μέρους μας, σωματική και πνευματική κούραση και διαρκή έλεγχο. Και μερικά άλλα πράγματα. Αλλά πάντως: το γράψιμο δεν είναι κάτι μαγικό, δεν είναι κάτι ξεχωριστό ή εκτός του κόσμου τούτου. Ίσα-ίσα. Είναι μία ταπεινή δεξιότητα, που μπορεί να εξελιχθεί σε συνήθεια, να γίνει χόμπι, και καμιά φορά επάγγελμα ή και τρόπος να ζεις. Μπορεί να το κάνει οποιοσδήποτε, κυριολεκτικά ο καθένας, οι πάντες, κι ας ξεχωρίζουν εντέλει ελάχιστοι μεταξύ όλων αυτών «των πάντων». Γιατί πράγματι ξεχωρίζουν λίγοι, ελάχιστοι, όπως ακριβώς και στον αθλητισμό: ένα πολύ μικρό ποσοστό. Κι αυτό είναι ενοχλητικό, δεν είναι; Αλλά είναι και πρόκληση. Πολύ μεγάλη πρόκληση.

9786180117721_3d

Σ’ αυτό το βιβλίο, θα συζητήσουμε ακριβώς τους τρόπους που μπορούν να μας βοηθήσουν να γράφουμε – ή μάλλον: να γράφουμε καλύτερα: τους κανόνες (κάποιους κανόνες), τα μυστικά, τις τεχνικές και τα κόλπα (κάποια από όλα αυτά· αλλά όλα τους είναι βασικά, και κανένα τους δεν πρέπει να μας δια- φεύγει). Τι να γράφουμε; Πεζογραφία. Κυρίως, μυθιστορήματα. Όχι ποίηση, ούτε δοκίμιο. Αλλά, αν και ο στόχος είναι ξεκάθαρα αυτός, αν μη τι άλλο θα δούμε στις σελίδες που ακολουθούν πώς θα κάνουμε καλύτερα τα κείμενά μας. Σε διάφορα επίπεδα καλύτερα. Πώς θα γίνουμε καλύτεροι συγγραφείς.

Σ’ αυτό το βιβλίο, θα συζητήσουμε λοιπόν πράγματα που θα μας βοηθήσουν να γράφουμε, ή να γράφουμε καλύτερα, ή να γράφουμε αποδοτικότερα, ή να μη γράφουμε με άγχος, ή να γράφουμε διαφορετικά, ή να μην εκδίδουμε –καθώς αυτά τα δύο, η συγγραφή και η έκδοση ενός βιβλίου, είναι δύο ολωσδιόλου διακριτά πράγματα– εάν δεν πρόκειται να κάνουμε τη διαφορά. Γιατί γι’ αυτό γράφουμε: για να αφηγηθούμε κάτι με τον ιδιαίτερο, δικό μας τρόπο, με το μυστικό της τέχνης μας, να το επαναφηγηθούμε, να το θέσουμε εκ νέου στο κοινό. Και για να ξεχωρίσουμε.

Τι σημαίνει αυτό; Πώς ξεχωρίζει κανείς; Επίσης με διάφορους τρόπους: γίνεται γνωστός· απολαμβάνει φήμη· παίρνει καλές κριτικές από επαγγελματίες που δεν τον ξέρουν προσωπικά· βγάζει χρήματα· έχει περισσότερες κατακτήσεις. (Οι περισσότεροι γράφουν ακριβώς γι’ αυτό, για να έχουν περισσότερες κατακτήσεις, όχι για να συμπεριληφθεί το έργο τους στον Δυτικό Κανόνα της λογοτεχνίας. Και πολύ καλά κάνουν, δε μας πέφτει λόγος). Έχει σημασία να ξεχωρίσει κανείς; Ναι, έχει, είναι πολύ σπουδαίο, είναι πολύ σημαντικός στόχος, σε καθετί. Και φυσικά είναι πολύ σπουδαίο να ξεχωρίζει κανείς μέσω της συγγραφής.

Επίσης, με πολλή χαρά θα διαλύσουμε και μερικούς μύθους, που δε μας αρέσουν καθόλου. Οτιδήποτε δεν πατάει γερά στην πραγματικότητα, στην αληθινή ζωή, οτιδήποτε λουστράρει την ιδέα και την πράξη της συγγραφής, είναι ύποπτο, passé και απορριπτέο. Αυτός εδώ είναι ένας Οδηγός Συγγραφής στηριγμένος στον ορθό λόγο· όχι σε πράγματα που υποπτεύεται κανείς, αλλά σε πράγματα που ισχύουν.

Να τονίσουμε επίσης πως τα Κεφάλαια του βιβλίου μας δεν είναι βαλμένα με κάποια «αξιολογική» αλληλουχία. Ως εκ τούτου, μπορούν να διαβάζονται με οποιαδήποτε σειρά, και βέβαια και ανακατωμένα. Άλλο λιγότερο, άλλο περισσότερο, όλα έχουν την αξία τους. Είναι βαλμένα επίτηδες έτσι: δεν προτάσσονται τα πιο κύρια, και δεν έπονται τα δευτερεύοντα – γιατί πρέπει να διαβαστούν όλα.

Τέλος, θα φροντίσουμε να το διασκεδάσουμε λιγάκι. Αυτό εδώ δεν είναι ένα σεμινάριο δημιουργικής γραφής. Είναι ένα βιβλίο. Και φιλοδοξεί να είναι ένα ευχάριστο βιβλίο, όχι μόνο διδακτικό. Η λογοτεχνία γεννήθηκε για να ικανοποιεί, όχι για να τρομάζει και για να απομακρύνει – παρά την περί του αντιθέτου συζήτηση.

Ξέρω πως είσαι εδώ και διαβάζεις αυτές τις αράδες με επιφύλαξη, με μισό μάτι, ίσως και με άρνηση. Δε συμπαθείς τα εργαστήρια δημιουργικής γραφής, τα θεωρείς χάσιμο χρόνου και χαμένα λεφτά. Αλλά, ακόμη και αν υποθέσουμε πως πράγματι δε θα σου προσέφερε πολλά κάποιο τέτοιο εργαστήριο (πράγμα που δεν ισχύει: θα σου προσέφερε πολλά), ίσως πάλι δεν ξέρεις, ή δε θέλεις να θυμάσαι, πως υπάρχουν δεκάδες, εκατοντάδες πανεπιστημιακά τμήματα δημιουργικής γραφής, τμήματα με υψηλού επιπέδου σπουδές, από όπου βγαίνουν δεκάδες, εκατοντάδες, χιλιάδες συγγραφείς. Και, ναι, όπως και να το κάνουμε, είναι πολύ καλύτερα εφοδιασμένοι από εσένα και από εμένα. Πολύ καλύτερα προπονημένοι. Είναι καλύτεροι συγγραφείς. Η λογοτεχνία διδάσκεται. Κάθε τέχνη διδάσκεται. Η λογοτεχνία δεν είναι εκ Θεού.

Δε θα υποκαταστήσουμε ένα τμήμα δημιουργικής γραφής σε αυτό το βιβλίο, ούτε θα προσποιηθούμε πως θα κάνουμε εδώ ασκήσεις και τεχνικές όπως αυτές που διδάσκονται στα εργαστήρια δημιουργικής γραφής – πόσο δε μάλλον στα ανάλογα πανεπιστημιακά τμήματα. Θα αναφερθούμε απλώς σε κανόνες, μυστικά, τεχνικές και κόλπα, που θα σε βοηθήσουν να γίνεις καλύτερος και, κυρίως, θα επιχειρήσουν να σου δείξουν πως το γράψιμο δεν είναι, δεν μπορεί να είναι απλώς και μόνο έμπνευση. Δεν υπάρχει κάτι τέτοιο. Υπάρχεις μόνο εσύ, η καρέκλα σου, και ο υπολογιστής σου. Και ο κόσμος γύρω σου – ο αληθινός κόσμος.

Μην πιστεύεις στα υπόλοιπα, είναι μύθοι. Ήρθε η ώρα να προπονηθείς, σε ένα πραγματικό, ρεαλιστικό γήπεδο.

Εάν θέλετε να στείλετε το έργο σας στις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ προς θεώρηση, θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε για τα εξής:

1. Μπορείτε να αποστείλετε το έργο σας με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στη διεύθυνση info@psichogios.gr, υπόψη Εκδοτικού Τμήματος. Εναλλακτικά μπορείτε να υποβάλετε αντίγραφο του έργου σας (όχι το πρωτότυπο) ταχυδρομικά στη διεύθυνση ΤΑΤΟΪΟΥ 121 & ΣΠΥΡΟΥ ΜΕΡΚΟΥΡΗ 1, 144 52 ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ή να το παραδώσετε προσωπικά στη Γραμματεία, υπόψη Εκδοτικού Τμήματος. Ραντεβού δε γίνονται κατά την υποβολή. Τα χειρόγραφα που έχουν υποβληθεί για αξιολόγηση δεν επιστρέφονται μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας.

2. Το έργο σας θα μελετήσει επιτροπή αξιολόγησης. Θα επικοινωνήσουμε εμείς μαζί σας εντός έξι μηνών το αργότερο. Επίσης, το σκεπτικό της απόφασης υπέρ ή κατά της έκδοσης ενός βιβλίου δεν είναι ανακοινώσιμο.

3. Οι Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ σέβονται την πνευματική ιδιοκτησία των συγγραφέων. Γι′ αυτό σας προτείνουμε να κατοχυρώσετε τα πνευματικά δικαιώματα για το έργο σας, αν δεν το έχετε ήδη κάνει, σε συμβολαιογράφο ή όπου αλλού κρίνετε πρόσφορα.

1. Δεκτές γίνονται μόνο οι συγγραφικές εργασίες ενηλίκων. Έργα παιδιών -όσο καλογραμμένα κι αν είναι- δεν μπορούν να εκδοθούν.

2. Όσον αφορά τα έργα για ενήλικες, γίνονται δεκτά προς αξιολόγηση μυθιστορήματα καθώς και βιβλία γενικών γνώσεων (ιστορικά, θρησκευτικά, ψυχολογικά, επιστημονικά, πρακτικής ζωής, μαγειρικές κ.λ.π.). Δε γίνονται δεκτές προς αξιολόγηση ποιητικές συλλογές, διηγήματα, νουβέλες και θεατρικά. Όσον αφορά τα έργα για παιδιά, δεκτά γίνονται μόνο μυθιστορήματα, ιστορίες και πρωτότυπα παραμύθια.

3. Ο ελάχιστος αριθμός δακτυλογραφημένων σελίδων για μυθιστορήματα ενηλίκων είναι 250 σελίδες με τις ακόλουθες προδιαγραφές ενδεικτικά: γραμματοσειρά TimesNewRoman, μέγεθος 12, διάστιχο 1,5.

4. Τα έργα πρέπει να συνοδεύονται από πλήρες βιογραφικό σημείωμα του συγγραφέα, όπου θα αναγράφονται απαραιτήτως ταχυδρομική διεύθυνση και τηλέφωνο, καθώς επίσης και από μια περίληψη του βιβλίου.

Share Button

The Author

Κυριάκος Αθανασιάδης

Ο ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1963. Είναι συγγραφέας, επιμελητής εκδόσεων, αναγνώστης σε εκδοτικούς οίκους και συνιδρυτής του πολιτιστικού-πολιτικού σάιτ και διαδικτυακού ραδιοφώνου Αμάγκι (www.amagi.gr). Πεζογραφικά βιβλία: Ιστορίες Υπερβολής (διηγήματα, «Ροές» 1987, β΄ έκδ. «Δήγμα» 2010), Δώδεκα (μυθιστόρημα, Καστανιώτης 1991), Μικροί Κόσμοι (μυθιστόρημα, Λιβάνης 1996), Το Σάβανο της Χιονά της (μυθιστόρημα, «Σύγχρονοι Ορίζοντες» 2002), Το Βασίλειο του Αποχαιρετισμού (νουβέλα, «Σύγχρονοι Ορίζοντες» 2002), Πανταχού Απών (μυθιστόρημα, «Τυπωθήτω» 2007), Κακορραφίες (διηγήματα, «Δήγμα» 2009), Ζα Ζα (μυθιστόρημα, «Free Thinking Zone» 2012), Ξυράφια /Razors (θεατρικό, δίγλωσση έκδοση, «Free Thinking Zone» 2013), Η Κόκκινη Μαρία (μυθιστόρημα, «Διόπτρα» 2014). Βιβλία για παιδιά: Ο χιονάνθρωπος που ήθελε να γίνει Αϊ-Βασίλης («Μίνωας» 2002), Η βίλα των πνευμάτων («Μίνωας» 2003), Μαγική εικόνα («Μίνωας» 2003), Σαντιγί για μάγισσες («Μίνωας» 2003), Ο άγριος Βασίλης («Βιβλιοπωλείον της Εστίας», 2003), Μάγος είσαι ; («Φαντασία» 2004), Οι περιπέτειες του Μεφίστο («Κέδρος» 2016). Επίσης, έχει εκδώσει 6 μυθιστορήματα φαντασίας για εφήβους, με ψευδώνυμο.