Μια ιστορία χωρίς όνομα: Το κρυφό πάθος της Πηνελόπης Δέλτα

Share Button

Αν το Όταν θα δεις τη θάλασσα ήταν ένα γαλάζιο βιβλίο, κεντημένο από τον ρομαντισμό και την ελπίδα που εμπνεύστηκα από τα αθάνατα «ρομάντζα» της κλασικής λογοτεχνίας, το Ιστορία χωρίς όνομα είναι ένα μαύρο βιβλίο. Μιλάει για μια μαυροφορεμένη γυναίκα που όλοι γνωρίζουμε, και για τους λόγους που ντύθηκε στα μαύρα. Μιλάει για έναν διπλωμάτη με μαύρα θλιμμένα μάτια, που την ερωτεύθηκε παράφορα. Μιλάει για ένα σανατόριο, στις αρχές του εικοστού αιώνα, πλημμυρισμένο από μαυρισμένες ψυχές. Μιλάει για το μαύρο πεπρωμένο εκείνων που ατύχησαν στην αγάπη. Και μιλάει, φυσικά, για τον μαύρο Απρίλη του ’41, τότε που μια κατάμαυρη στρατιά από ξανθωπούς δαίμονες έμπαινε στην Αθήνα για να σκεπάσει το ελληνικό χώμα με τη νύχτα της Κατοχής.

Η Πηνελόπη Δέλτα σε σανατόριο; θα αναρωτηθούν κάποιοι. Ναι. Ήταν το 1908, κι εκείνη είχε συμπληρώσει τα 34 χρόνια της. Παντρεμένη με τον Στέφανο Δέλτα, μητέρα τριών κοριτσιών. Και ερωτευμένη με έναν άλλο άντρα, τον Ίωνα Δραγούμη. Στάλθηκε λοιπόν εκεί, σε αυτή την κλινική του δόκτορος Φρίντμαν, στα περίχωρα της Βιέννης, με τη ρητή εντολή της οικογένειάς της να ξεχάσει για πάντα τον άντρα που είχε σημαδέψει την καρδιά της, να τον σβήσει από τη μνήμη της, να τον αποβάλει από το μυαλό της. Κι εκείνη, αψηφώντας τις απειλές και τις συστάσεις του οικογενειακού περιβάλλοντός της, επιχειρώντας μια τελευταία απέλπιδα προσπάθεια να εξεγερθεί στη μοίρα της, δέχεται την επίσκεψη του Δραγούμη στην κεντρική Ευρώπη, και ζει μαζί του τρεις μέρες που θα τη σημαδέψουν για πάντα.

Αυτές οι τρεις μέρες του 1908, και οι τελευταίες ώρες της ζωής της, τριάντα τρία χρόνια αργότερα, αποτελούν τη μαύρη ζύμη αυτού του μυθιστορήματος, που είναι ο δικός μου φόρος τιμής στην εύθραυστη ιδιοσυγκρασία της πιο σημαντικής Ελληνίδας συγγραφέως του εικοστού αιώνα. Ήταν ένα όνειρο ζωής να γράψω κάποτε τούτη την ιστορία, να βυθιστώ πραγματικά στο τι έγινε και τι δεν έγινε τότε, αφήνοντας τα ιστορικά στοιχεία και το μυθοπλαστικό μου ένστικτο να συμπορευτούν, ώστε να χτίσουν κάτι που έρχεται ίσως να δώσει μια άλλη, πιο παραστατική διάσταση σε ένα κεφάλαιο λίγο-πολύ γνωστό.

Σε ό,τι αφορά τον αρχικό σπόρο, η Πηνελόπη Δέλτα ξεκίνησε να με απασχολεί στα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας, όταν κλήθηκα να γράψω ένα μεγάλο αφιέρωμα σ’ εκείνην για τις ανάγκες ενός περιοδικού. Σύντομα, το να συλλέγω στοιχεία για τη ζωή της έγινε κάτι σαν χόμπι, και όταν ανακάλυψα, ως αναγνώστης, τον τεράστιο δημοσιευμένο όγκο των αυτοβιογραφικών της σημειώσεων, υπό την εξαιρετική φροντίδα του Αλ. Π. Ζάννα (Εκδόσεις Ερμής), χύμηξα σ’ εκείνους τους τόμους με την ίδια λαχτάρα που με κατέκλυζε όταν διάβαζα, στην εφηβεία, τον Τρελαντώνη, τον Μάγκα, τα Μυστικά του Βάλτου και τα υπόλοιπα αξέχαστα έργα της. Επίσης, κατά τη διάρκεια των επτά ετών όπου δούλευα τη Χορεύτρια του Διαβόλου και το Όταν θα δεις τη θάλασσα, η έρευνα της εποχής (1880-1940) με οδηγούσε συχνά σε αναφορές στην Πηνελόπη Δέλτα, και όλο αυτό το βύθισμά μου στην ψυχή της με βοήθησε στο να διανθίσω τον χαρακτήρα της Μαργαρίτας Έργουιν με πινελιές που μέχρι τότε μου ήταν άγνωστες. Έτσι, το υλικό ήταν εκεί, έτοιμο, χωνεμένο μέσα μου, και με περίμενε. Το μόνο που έπρεπε να βρω (που είναι και το πιο δύσκολο για έναν συγγραφέα όταν καταπιάνεται με αληθινές ιστορίες) ήταν μια σπίθα, από την οποία θα ανάψει η φωτιά της πλοκής, ένα σημείο όχι πολύ γνωστό, απ’ το οποίο θα χτιστεί όλη η αφήγηση. Και όταν συνειδητοποίησα πως το σανατόριο του Γκάινφαρν είναι μια μάλλον άγνωστη πτυχή της βασανισμένης ζωής της, τότε ένιωσα ότι είχε έρθει η στιγμή να φορέσω κι εγώ τα μαύρα, και να καταθέσω το δικό μου ταπεινό υστερόγραφο στην πλούσια και εξαιρετική εργογραφία που έχει δημιουργηθεί προς τιμήν της.

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Το ξέρω πως είμαι τρελή∙ μα η αγάπη κάποιον τρελαίνει… 

Ιούνιος του 1908. Η Πηνελόπη Δέλτα βρίσκεται σε ένα σανατόριο στα περίχωρα της Βιέννης. Είναι μια γυναίκα με κηλιδωμένη ζωή. Σε αυτό το άσυλο των ταλαιπωρημένων ψυχών, μακριά από τις κόρες της, την έστειλαν για να ξεχάσει τον Ίωνα Δραγούμη, τον γοητευτικό διπλωμάτη που αγάπησε παράφορα, τον άνθρωπο που έγινε η αιτία να κλυδωνιστεί ο γάμος της. Όμως η επίσκεψή του εκεί τα αλλάζει όλα. Με φόντο τις καταπράσινες ερημιές και τα μεσαιωνικά πλακόστρωτα της κεντρικής Ευρώπης θα παλέψει για τη λύτρωση της καρδιάς της, ζώντας μαζί του τρεις μέρες που θα τη σημαδέψουν για πάντα.

Τριάντα τρία χρόνια αργότερα, τον Απρίλιο του 1941, οι Γερμανοί εισβάλλουν στην Αθήνα, και εκείνη, καθηλωμένη στο σαλόνι του σπιτιού της στην Κηφισιά, επιχειρεί τον τελευταίο απολογισμό της ζωής της, έχοντας πάρει μια μοιραία απόφαση. Να ανταμώσει στον ουρανό τον άντρα που στερήθηκε κάποτε.

Το Ιστορία χωρίς όνομα είναι ένα βαθιά συγκινητικό μυθιστόρημα για το πάθος και την απώλεια, για τον έρωτα και τη μνήμη, για τις δεσμεύσεις της οικογένειας, για το σκοτάδι του πολέμου και τις πιο δραματικές στιγμές της Ελλάδας.

Βασισμένος στα ημερολόγιά της, ο Στέφανος Δάνδολος αποτίει φόρο τιμής στον εύθραυστο ψυχισμό της σπουδαιότερης Ελληνίδας συγγραφέως του εικοστού αιώνα.

Share Button

The Author

Στέφανος Δάνδολος

Ο ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΔΑΝΔΟΛΟΣ γεννήθηκε το 1970. Εμφανίστηκε στη λογοτεχνία το 1996. Για το σύνολο του έργου του τιμήθηκε το 2009 με το Βραβείο Μπότση, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας. Το 2004 χαρακτηρίστηκε από τον Παύλο Μάτεσι ο σημαντικότερος Έλληνας συγγραφέας της γενιάς του. Έχει γράψει έντεκα βιβλία, μεταξύ των οποίων τα μυθιστορήματα Νέρων – Εγώ, ένας θεός, που εκδόθηκε με επιτυχία στην Ιταλία, και Η Χορεύτρια του Διαβόλου, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ψυχογιός και μεταφράστηκε στα τουρκικά. Από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ κυκλοφορεί επίσης το μυθιστόρημά του Όταν θα δεις τη θάλασσα. Το 2008 ο Στέφανος Δάνδολος συμπεριλήφθηκε στην Παγκόσμια Ανθολογία Νέων Συγγραφέων, με αφορμή το Young Writers World Festival, που πραγματοποιήθηκε στη Νότια Κορέα. Το ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑ είναι το δέκατο μυθιστόρημά του.