Η Δήμητρα Ιωάννου διαβάζει ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΕΛΠΙΔΑΣ

elpida-tzirita
Share Button

Το ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΕΛΠΙΔΑΣ μας μεταφέρει αρκετά χρόνια πίσω, τον Αύγουστο του 1967 κι ο αναγνώστης πρωτογνωρίζει την κεντρική ηρωίδα, την Ελπίδα, στο κατάστρωμα του ΕΛΠΙΣ, το οποίο είναι έτοιμο να σαλπάρει. Προορισμός του η Αυστραλία και επιβάτες του άνθρωποι που αναζητούν μια νέα ζωή στη μακρινή γη, κουβαλώντας μαζί τους  προσδοκίες και όνειρα για ένα καλύτερο αύριο.

Η εικόνα της μοναχικής κοπέλας τραβά και αγκιστρώνει τον αναγνώστη από την πρώτη σελίδα. Είναι όμως τα πράγματα εύκολα για εκείνη; Αισιοδοξεί σαν τους υπόλοιπους νέους γύρω της στο κατάστρωμα του πλοίου; Κάνει σχέδια για την καινούργια αρχή που την περιμένει; Όχι! Γιατί η Ελπίδα στην ουσία το έχει σκάσει από την Ελλάδα, κουβαλώντας ένα φοβερό μυστικό που την κατατρέχει, ενώ ούτε το δροσερό παρουσιαστικό της ούτε κι ο γλυκός χαρακτήρας της την έχουν βοηθήσει στο ελάχιστο να γλυτώσει από τους εφιάλτες και από τα βάσανά της.

Η μοίρα την φέρνει να μοιράζεται την καμπίνα της με δυο γυναίκες που θα παίξουν σημαντικό ρόλο στη ζωή της. Η πρώτη από αυτές είναι η δεκαοχτάχρονη Λυδία. Ένα κορίτσι παρατημένο από τους γονείς της και μεγαλωμένο από συγγενείς στο χωριό. Οι τελευταίοι, δυσφορώντας για το επιπλέον βάρος που έχουν φορτωθεί στους ώμους τους, την προξενεύουν με έναν πλούσιο γαμπρό εξ Αυστραλίας που εκείνη δεν έχει δει ποτέ. Έτσι καταλήγει να αρραβωνιαστεί… με μια φωτογραφία και να ταξιδέψει με τη στρυφνή πεθερά της στην ξένη ήπειρο για να παντρευτεί.

Η δεύτερη γυναίκα είναι η πανέμορφη 40χρονη Ρωξάνη. Χαρακτήρας περήφανος, ανεξάρτητος, ντόμπρος, έχει προδοθεί από τον άνθρωπο που ερωτεύτηκε κι εμπιστεύτηκε και πάει στην Αυστραλία για να διεκδικήσει και να πάρει πίσω ότι πιο σημαντικό έχει στη ζωή της… Θαρραλέα, μαχητική, αυστηρή και άφοβη, δίνει πολύτιμα μαθήματα ζωής μέσα από τον προσωπικό της Γολγοθά και το συναισθηματικό της πλούτο.

Από την άλλη εξέχουσα αντρική φιγούρα που δεσπόζει στην ιστορία είναι ο Άρης. Πρώην ναυτικός και ψημένος από την αλμύρα και τα κύματα, έχει παραμείνει στην ξηρά μετά από το θάνατο της γυναίκας του για να μεγαλώσει το παιδί του και έχει στήσει μια επιτυχημένη επιχείρηση στην Μελβούρνη. Ώριμος, προστατευτικός και μεγαλόκαρδος συνδέεται με τις τρεις γυναίκες και επηρεάζει την ιστορία της καθεμιάς.

Άλλες αντρικές φιγούρες είναι ο Φίλιππος, ο γοητευτικός γιατρός του πλοίου, ένας άνθρωπος αβρός, σοβαρός κι υπεύθυνος απέναντι στους ασθενείς του και στον τρόπο που βλέπει τη ζωή και ο Ορφέας, ο νεαρός τραγουδιστής του πλοίου που σφύζει από κέφι, ενεργητικότητα και ζωντάνια.

Ένας μικρόκοσμος δημιουργείται μέσα στο μεγάλο καράβι, μια πραγματικότητα που διαρκεί περίπου ένα μήνα, όσο διαρκεί το ταξίδι από την Ελλάδα στην Αυστραλία. Όπως λέει κι η ίδια η Μαρία Τζιρίτα, εφόσον δεν υπάρχει καμιά επαφή με τον έξω κόσμο, οι σχέσεις αναπτύσσονται ταχύτατα κι ο αναγνώστης παρακολουθεί με μεγάλο ενδιαφέρον τις διαδράσεις ανάμεσα στους ήρωες αλλά και στους δευτερεύοντες χαρακτήρες που τους πλαισιώνουν, όπως ο καπετάνιος Ορέστης και η βροντερή πεθερά της Λυδίας, η Λέτα.

Μυστικά ανταλλάσσονται και φιλίες θεμελιώνονται κι έτσι η αγάπη, η κατανόηση κι η συμπαράσταση αναφύονται και πλημμυρίζουν τις καμπίνες του πλοίου, ενώ από την άλλη ο έρωτας καραδοκεί να σημαδέψει τις μοναχικές, τις πονεμένες και τις απογοητευμένες καρδιές. Φυσικά, κι επειδή τίποτα σε αυτήν τη ζωή δεν είναι εύκολο, φόβοι, θυμοί, ίντριγκες και παρεξηγήσεις έρχονται να θολώσουν το τοπίο, να δυσκολέψουν τους ήρωες και να σκοτεινιάσουν τη χαρά τους.

Αυτό είναι το βασικό σκηνικό στο οποίο η συγγραφέας υφαίνει με μαεστρία τον ιστό των ανθρώπινων σχέσεων αλλά και των λοιπών περιφερειακών κοινωνικών θεμάτων που θίγει. Οι τρεις βασικοί άξονες είναι οι τρεις γυναίκες και οι ιστορίες τους, ενώ η πλοκή προάγεται και εξελίσσεται με ξαφνικά καταλυτικά γεγονότα που ξαφνιάζουν τον αναγνώστη αλλά και με ανατροπές που συγκλονίζουν.

Επειδή θεωρώ πως ο σύγχρονος άνθρωπος και κατά συνέπεια ο σύγχρονος αναγνώστης είναι πιο πολύπλοκος από ποτέ, βρίσκει μεγάλη ικανοποίηση σε ένα βιβλίο όπως ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΕΛΠΙΔΑΣ που δεν ασχολείται αποκλειστικά με ένα μεμονωμένο θέμα από την αρχή μέχρι το τέλος. ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΕΛΠΙΔΑΣ είναι ένα πολυσχιδές πόνημα με πολλά ενδιαφέροντα θέματα για να διερευνήσει κανείς.

Έτσι το πρώτο από αυτά που προβληματίζει και συγκινεί είναι η θέση της γυναίκας, που σε μια εποχή όχι πολύ μακρινή από τη σύγχρονη  έπρεπε να υπομείνει, να σιωπήσει, να αντέξει και να υποφέρει σιωπηλά μέσα στο γάμο. Ή σε διαφορετική περίπτωση να συμμορφωθεί χωρίς δεύτερη κουβέντα, να δεχτεί πειθήνια τη μοίρα της και να συμφωνήσει σε ένα γάμο που της κανόνισαν κάποιοι άλλοι, χωρίς να ερωτηθεί για τα δικά της θέλω και τις δικές της ανάγκες.

Ένα άλλο πολύ ευαίσθητο σημείο που θίγεται είναι η απόρριψη και η έλλειψη συμπαράστασης κι ενθάρρυνσης που εισπράττει συχνά το παιδί από την οικογένεια του και το πώς αυτό επιδρά μετέπειτα στον ψυχισμό του και στην αυτοεκτίμησή του. Ως ψυχοθεραπεύτρια πρέπει να πω ότι εντυπωσιάστηκα από την περιγραφή των σχέσεων και των δυνάμεων που περιγράφονται στα πλαίσια της οικογένειας. Τις βρήκα πολύ αληθινές, αυθεντικές με σωστή λογική και συναισθηματική αλληλουχία.

Τρίτο πολύ βασικό ζήτημα είναι εκείνο της εμπιστοσύνης στις ανθρώπινες σχέσεις. Άνθρωποι απογοητεύονται, πληγώνονται, προδίδονται, κλείνονται στον εαυτό τους και βολεύονται στην ασφάλεια της μοναξιάς. Ισχύει άραγε το «ερωτεύομαι αλλά το πληρώνω»; Υπάρχουν έντιμοι άνθρωποι γύρω μας; Υπάρχουν εγγυήσεις στην αγάπη; Είναι εύκολο ένας πληγωμένος άνθρωπος να αφεθεί να αγαπήσει ξανά ή είναι πιο ασφαλής στην απομόνωση και οχυρωμένος στον κυνισμό του; Είναι καλύτερα να ζει κανείς το σήμερα και να μην κάνει όνειρα, ούτε να έχει μεγάλες προσδοκίες; Ερωτήσεις που τίθενται για να τις απαντήσουμε όλοι μας.

Η τρυφερή πένα της Μαρίας Τζιρίτα σκιαγραφεί με πολύ θερμά και συγκινητικά χρώματα την εμπειρία της μητρότητας και των συναισθημάτων που κατακλύζουν την γυναικεία ψυχή σε αυτόν τον ρόλο. Ο αναγνώστης συγκινείται, βλέποντας μέχρι πού μπορεί να φτάσει μια μητέρα και ποιες θυσίες είναι ικανή να κάνει για το παιδί της, χωρίς να υπολογίσει τίποτα και κανέναν, πολύ δε περισσότερο τον ίδιο της τον εαυτό. Αλλά και πόσο μεγάλη είναι η ανάγκη του παιδιού για τη μάνα, όπως φαίνεται από την προσευχή της ηρωίδας στην μητέρα της, που ξεχειλίζει από τρυφερότητα και πραγματικά φέρνει έναν κόμπο στο λαιμό.

Από την άλλη και η έννοια της φιλίας δείχνει να είναι πολύ σημαντική στην κοσμοθεωρία της συγγραφέως, αφού φροντίζει να παρουσιάσει σε βάθος και με μεγάλη επιτυχία τον τρόπο με τον οποίο γεννιέται μια φιλία, σε ποια θεμέλια πατά για να γίνει γερή και στέρεη (όπως στην περίπτωση των τριών γυναικών) ή πως τροφοδοτείται και βαθαίνει με τα χρόνια (όπως στην περίπτωση του Άρη με τον καπετάνιο).

Ολοκληρώνοντας το βιβλίο κι έχοντας πλέον τη συνολική εικόνα του κάθε χαρακτήρα θα έλεγα πως έχει γίνει θαυμάσια δουλειά και σε αυτόν τον τομέα. Ενώ οι χαρακτήρες είναι από την αρχή άρτια δομημένοι και σταθεροί στη σύλληψή τους, εντούτοις δεν είναι άκαμπτοι. Μέσα από τα γεγονότα και τις αναμεταξύ τους διαδράσεις σιγά σιγά συνειδητοποιούν, διαμορφώνονται και εξελίσσονται. Η σκιαγράφησή τους γίνεται άνετα από μια συγγραφέα που γνωρίζει να πλάθει συναισθήματα κι αληθινές δικαιολογημένες αντιδράσεις και προσωπικά τους ένιωθα να ζωντανεύουν και να κινούνται μέσα στις σελίδες του βιβλίου. Τους συμπάθησα, τους αγάπησα, συνέπασχα ή δυσανασχετούσα και φορές φορές ήθελα να τους ταρακουνήσω για να έρθουν επιτέλους στα σύγκαλά τους.

Σημαντικό να ειπωθεί πως το συναίσθημα δεν ξεχειλίζει και δεν μπουκώνει τον αναγνώστη. Κι ενώ έχουμε ένα κείμενο εξόχως συναισθηματικό, όμως ποτέ δε γίνεται μελό αλλά διαθέτει μια άρτια ισορροπία. Παρατήρησα δε πως πολλές φορές ελαφρύνεται πολύ σοφά η ατμόσφαιρα για να ηρεμήσει η ψυχή του αναγνώστη (όπως οι διάφορες σκηνές του χορού στο πλοίο). Η ψυχή έχει ορισμένη «χωρητικότητα», δεν αντέχει το συνεχές βάρος κι η Μαρία το γνωρίζει και φροντίζει να την εξισορροπεί με διάφορα ανακουφιστικά διαλείμματα.

Ακόμα και οι δευτερεύοντες χαρακτήρες όπως η Λέτα κρύβουν πίσω τους συγκινητικές ιστορίες, ενώ επιτυγχάνεται ένα εξαιρετικό χτίσιμο πολυεπίπεδων προσωπικοτήτων που μας δίνουν πολύτιμα μαθήματα ζωής.

Μιλώντας για το φόντο της ιστορίας έχουμε ένα καλοκαμωμένο σκηνικό στο οποίο δίνεται με λεπτές και διακριτικές πινελιές η κοινωνική και πολιτική κατάσταση της Ελλάδας. Μόλις έχει επιβληθεί το καθεστώς της δικτατορίας των Συνταγματαρχών και πιάνουμε τις σκέψεις, τους προβληματισμούς και τις ψυχολογικές αντιδράσεις των ηρώων στη νέα κατάσταση.

Από την άλλη το μεταναστευτικό κύμα της δεκαετίας του ’60 έχει φτάσει στο απόγειό του και η Μαρία πραγματικά ‘κεντά’ τα συναισθήματα και τις ψυχολογικές αντιδράσεις των μεταναστών. Δίνει έξοχα όλο το μπερδεμένο και θολό συναισθηματικό τοπίο, την αμφιθυμία, τα αντιθετικά ζεύγη συναισθημάτων που αναπόφευκτα υπάρχουν σε αυτούς τους ανθρώπους που έχουν πάρει μια σημαντική απόφαση τομή για τη ζωή τους!

Σκιαγραφείται ανάγλυφα και η ζωή των ναυτικών, αυτής της ιδιαίτερης ράτσας με την τόσο δύσκολη αλλά και τόσο γοητευτική ζωή. Η Μαρία απλά και μέσα από τις κουβέντες τους μας δίνει τη νοσταλγία για τους ανθρώπους που έχουν αφήσει πίσω, την βαθιά πίστη τους στο Θείο που έρχεται αρωγός απέναντι στα ανεξέλεγκτα στοιχεία της φύσεως, καθώς και για διάφορα χαρακτηριστικά συμβάντα και ευτράπελα της ζωής τους μέσα στο καράβι.

Είναι ολοφάνερο πως για το φόντο αυτού του βιβλίου έχει γίνει ενδελεχής έρευνα και οι τόποι στους οποίους σταματά το καράβι προσφέρουν εξαιρετικά διαλείμματα και ψυχαγωγούν τον αναγνώστη .

Το ύφος είναι κινηματογραφικό κι ο αναγνώστης νιώθει λες και παρακολουθεί αθέατος από κάποια γωνία του καταστρώματος τους ήρωες να κινούνται και να μιλούν. Η γραφή ρέει εύκολα και γρήγορα, η υπόθεση εξελίσσεται σε σωστό χρόνο, κάθε περιστατικό είναι σοφά ενταγμένο για να προάγει την εξέλιξη, ενώ εκλείπουν τα περιττά στοιχεία.

Αυθεντικά, άμεσα, ζεστά και χωρίς ανούσιες πολυπλοκότητες, η Μαρία Τζιρίτα δεν προσπαθεί ούτε ενδιαφέρεται να εντυπωσιάσει, απλά εκφράζεται, νιώθει και μοιράζεται. Χωρίς να νουθετεί και να ηθικολογεί, εντούτοις θέτει στα στόματα των ηρώων της πολύ σημαντικές κουβέντες, καθώς και αποστάγματα σοφίας που συγκινούν και διδάσκουν. Μας μιλά για τη συγχώρεση, για την ανάληψη της ευθύνης όσον αφορά την πορεία της ζωής μας, για την αγάπη, για την αλήθεια, για την οικογένεια.

9786180113884_3D

Συνολικά είναι ένα βιβλίο που ευωδιάζει θάλασσα και κινητοποιεί μαγικά όλες τις αισθήσεις. Μύρισα το φρέσκο αέρα, γεύτηκα την αλμύρα του, είδα τον αφρό να αναδεύεται καθώς το πλοίο έσκιζε τα κύματα. Έζησα ένα μήνα με τους πρωταγωνιστές της, πέρασα αγωνίες, φόβους, βίωσα παρεξηγήσεις, χαμογέλασα με τις νέες φιλίες και ζεστάθηκε η καρδιά μου με τα όμορφα συναισθήματα που γεννήθηκαν. Και κράτησα ένα από αυτά… την ελπίδα! Διότι η οπτική της Μαρίας μας δίνει μια λαμπερή ελπίδα ότι αν προσπαθήσουμε κι εμείς, τα πράγματα μπορούν να γίνουν όμορφα και η ζωή μπορεί να εξελιχθεί καλά. Εκείνη ψάχνει να βρει το καλό ακόμα και στις πιο δύσκολες συνθήκες και στους πιο δύστροπους χαρακτήρες και μέσα από τους ήρωές της μας δίνει ακριβώς την κάθαρση, τη δικαίωση, την αγάπη. Εύχομαι η οπτική της να μας επηρεάσει όλους γιατί όπως μας λέει κι η ίδια «είναι πολύ σύντομη η ζωή για να τη σπαταλάς με πίκρα» κι εγώ υποκλίνομαι σε αυτήν τη σοφή κουβέντα κι εύχομαι τούτα τα λόγια να τα ακολουθήσουμε όλοι μας!

Share Button

The Author

Δήμητρα Ιωάννου

Η ΔΗΜΗΤΡΑ ΙΩΑΝΝΟΥ σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και ασχολείται επαγγελματικά με τη Σωματική Ψυχοθεραπεία και τη Βιοανάδραση. Η μελέτη των ανθρώπινων σχέσεων, συμπεριφορών και διαδράσεων ανέκαθεν τη γοήτευαν, ενώ το γράψιμο είναι το μεγάλο της πάθος. Η αγάπη της για την Ελλάδα είναι ριζωμένη βαθιά, για αυτό και ερευνά επίμονα τη λαογραφία και τα μυστικά κάθε γωνιάς της. Από τις Εκδόσεις Ψυχογιός κυκλοφορεί επίσης το πρώτο της μυθιστόρημα ΚΑΣΣΑΝΔΡΑ – ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΜΑΓΙΣΣΑΣ.